بخش بزرگی از عفونتهای بیمارستانی فقط با شستن صحیح دست قابل پیشگیری است
خانم دکتر دهداری گفت : همزمان با ۵ می (۱۵ اردیبهشت)، روز جهانی بهداشت دست، سازمان جهانی بهداشت بار دیگر از کشورها، مراکز درمانی و کارکنان نظام سلامت خواسته است که با رعایت اصول ساده اما حیاتی شستوشوی دست، جان بیماران را نجات دهند. به همین مناسبت، در گفتوگو با یکی از اساتید حوزه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، اهمیت این اقدام ساده، اهداف کمپین جهانی و چالشهای رعایت آن در ایران و جهان مرور شد.
دکتر طاهره دهداری به مناسبت روز جهانی بهداشت در گفتگو با واحد روابط عمومی بیان کرد که کمپین جهانی SAVE LIVES: Clean Your Hands از سال ۲۰۰۹ توسط سازمان جهانی بهداشت آغاز شد و هر ساله نیز ادامه دارد. او تأکید کرد که اختصاص روزی مشخص به این موضوع، رویکردی جهانی برای کاهش عفونتهای بیمارستانی است؛ عفونتهایی که هزینههای سنگینی بر نظام سلامت تحمیل میکنند.به گفته وی، هسته اصلی این کمپین آن است که کارکنان مراقبتهای بهداشتی دستهای خود را در زمان مناسب و به روش صحیح بشویند تا از بروز بخش بزرگی از عفونتهای مرتبط با ارائه مراقبت پیشگیری شود.
این عضو هیئت علمی گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت در ادامه خاطرنشان کرد که عفونتهای مرتبط با مراقبتهای درمانی یکی از چالشهای ثابت سیستمهای سلامت در سراسر جهان هستند که باعث افزایش مقاومت میکروبی، رنج بیماران و خانوادهها، مرگومیر زودرس و هزینههای بالای درمان میشوند و هزینههای زیادی را بر دوش نظام سلامت میگذارند. او افزود: این در حالی است که رعایت بهداشت دست، یکی از مقرونبهصرفهترین و مؤثرترین راهبردها برای کاهش عفونتهای بیمارستانی است و در کیفیت مراقبتهای درمانی نقش تعیینکننده دارد.
دکتر دهداری همچنین بیان کرد که بر طبق استانداردهای WHO، پنج موقعیت ضروری برای شستن یا ضدعفونی دستها وجود دارد که چارچوب اصلی آموزش و پایش رعایت بهداشت دست در مراکز درمانی جهان هستند و این 5 موقعیت عبارتاند از:
- پیش از لمس بیمار
- پیش از انجام اقدامات تمیز/آسپتیک
- پس از مواجهه با خطر تماس با مایعات بدن
- پس از لمس بیمار
- پس از تماس با محیط اطراف بیمار
استاد تمام آموزش بهداشت در ادامه چهار هدف کلیدی سازمان جهانی بهداشت در راستای بهداشت دست را 1- ترویج شیوههای بهینه بهداشت دست، 2- قرار دادن بهداشت دست در برنامههای ملی کنترل و پیشگیری از عفونتها، 3- افزایش آگاهی درباره اهمیت پایش و بازخورد رعایت بهداشت دست و 4- تشویق کشورها به اقدام عملی برای تقویت نظام پیشگیری و کنترل عفونتها برشمرد.
وی همچنین در خصوص نادیده گرفتن بهداشت دست در برخی از مواقع گفت که با وجود آگاهی گسترده، همچنان چالشهایی در مسیر رعایت کامل بهداشت دست وجود دارد. "فقدان دانش و مهارت، نگرش نامناسب، بیتوجهی، کمبود نیروی متعهد، ضعف رهبری، زیرساختهای ناکافی، کمبود آب و حجم بالای کار از عوامل مهم در دنیا" از مهمترین این چالشها توسط ایشان معرفی شد. او همچنین افزود که اگرچه در حال حاضر در کشور ایران دستورالعملهای رسمی برای رعایت بهداشت دست وجود دارد امّا پژوهشهای داخل ایران نشان میدهد که موانع فردی مانند کمبود آگاهی، موانع مدیریتی مثل نبود کنترل مؤثر، هنجارهای گروهی، محدودیت تجهیزات و طراحی نامناسب فضاها میتواند از عوامل مؤثر در کوتاهی نسبت به رعایت بهداشت دست توسط کارکنان نظام سلامت باشد.
این عضو هیئت علمی تأکید کرد که علاوه بر شستن دستها با آب و صابون، روش Hand rub یا استفاده از محلولهای الکلی خصوصاً در زمان محدودیت دسترسی به آب و یا عدم آلودگی ظاهری دستها نیز بسیار کاربرد دارد. وی گفت که این محلولها معمولاً از ترکیب اتانول، گلیسرول و هیدروژن پراکسید ساخته میشوند و اضافه کرد:
"استفاده همزمان از صابون و محلولهای ضدعفونی توصیه نمیشود."
این استاد تأکید میکند که برای بهبود رعایت بهداشت دست، صرف توصیه کافی نیست و مراکز درمانی باید شرایط لازم را فراهم کنند. او توضیح میدهد که لازم است در مراکز بهداشتی- درمانی تدابیری برای دسترسی آسان به سرویسهای بهداشتی، نظارت بر در دسترس بودن صابون، دستکش و مواد ضدعفونیکننده الکلی و ارائه آموزش از طریق کمپینهای اطلاعرسانی اتخاذ شود.
در پایان هیئت علمی دانشکده بهداشت خاطرنشان کرد که بهداشت دست اقدامی ساده اما حیاتی است که رعایت آن میتواند از هزاران مورد عفونت بیمارستانی جلوگیری کرده و جان بیماران را نجات دهد. از اینرو ارائه شواهد دقیق و بهروز در مورد اهمیت رعایت بهداشت دست میتواند نقش مهمی در تغییر رفتار کارکنان داشته باشد. این اقدامات باعث افزایش آگاهی، کاهش موانع محیطی و تقویت فرهنگ پیشگیری از عفونت در مراکز درمانی میشود.
کامنت