دفاع پایان نامه دانشجو  نگین قربانی مقطع کارشناسی ارشد رشته آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، تحت عنوان " بررسی ارتباط بین سواد سلامت و حمایت اجتماعی درک شده با خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی ایران " به راهنمایی استاد جناب آقای دکتر مرتضی منصوریان و مشاوره جناب آقای دکتر نمامعلی آزادی مورخ "1404/11/26" در سالن رحیمی برگزار شد.

 چکیده :

مقدمه

دیابت به عنوان یک بیماری مزمن و رو به رشد، با عوارض جدی و مهم همراه می­باشد. برای پیشگیری از افزایش تعداد مبتلایان و پایبندی به درمان در افراد بیمار به سواد سلامت نیاز دارد یکی از مهمترین بخش­های سواد سلامت خودمراقبتی می­باشد که حمایت اجتماعی از طرف خانواده، دوستان و پزشک می­تواند تاثیر به سزایی در خود مراقبتی داشته باشد. با توجه به مزایای سواد سلامت، خودمراقبتی و حمایت اجتماعی در بیماران دیابتی پژوهش حاضر  با هدف تعیین ارتباط بین سواد سلامت و حمایت اجتماعی درک شده با خود مراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در بیمارستان­های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شد.

روش انجام کار

مطالعه حاضر از نوع مقطعی از نوع توصیفی- تحلیلی بود. جامعه آماری شامل 400 بیمار دیابتی مراجعه کننده به بیمارستان‏های رسول اکرم، فیروزگر و فیروزآبادی بود. معیارهای ورود به مطالعه شامل سن بالاتر از 25 سال و تایید بیماری دیابت نوع 2  توسط پزشک بود و معیارهای خروج شامل عدم تمایل برای شرکت در مطالعه و ازکارافتادگی و ناتوانی در انجام رفتارهای خودمراقبتی بود. شرکت کنندگان پس از تکمیل رضایت نامه آگاهانه، پرسشنامه‏های مشخصات دموگرافیک و سنجش سواد سلامت، مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک شده و خودمراقبتی را تکمیل نمودند. داده‏ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 27 و شاخص­های توصیفی و آزمون­های آماری توصیف و تجزیه و تحلیل شدند.

یافته ­ها

نتایج نشان داد بیشترین گروه سنی بین 60 سال و بالاتر و کمترین گروه سنی زیر 39 سال بود (میانگین سن برابر با 22/59  ). 54 درصد مردان بودند. بیشتر افراد شرکت کننده دیپلم بوده و دارای شغل خصوصی بودند. اکثر شرکت کنندگان متاهل بوده و کمتر از 10 سال سابقه ابتلا به بیماری را داشتند. تنها 19 درصد شرکت کنندگان سیگاری بودند و اکثرا عادت به ورزش نداشتند اکثر شرکت کنندگان از انسولین استفاده می‏کردند. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد بین سواد سلامت و خودمراقبتی، سواد سلامت و حمایت اجتماعی، خودمراقبتی و حمایت اجتماعی رابطه مثبت و قوی از نظر آماری وجود دارد (001/0>p). همچنین سواد سلامت در زنان کمی بالاتر از مردان است (005/0=p). شغل در بخش خصوصی ارتباط معناداری با سواد سلامت داشت (001/0>P) تحصیلات تأثیر معنی‌دار بر سواد سلامت دارد (05/0>p). افراد سیگاری سواد سلامت پایین‏تری داشتند (045/0=p). ولی سواد سلامت با تاهل، سابقه ابتلا، ورزش و فعالیت بدنی و رژیم درمانی ارتباط معناداری ندارد. خود مراقبتی در مردان بیشتر از زنان بود (05/0<p)، خودمراقبتی در گروه مشاغل خصوصی و بازنشسته بطور معنی داری بالاتر بود (05/0>p) و با تاهل؛ سابقه ابتلا، مصرف سیگار و ورزش کردن ارتباط آماری معناداری نداشت. حمایت اجتماعی دریافت‌شده در میان مردان به‌طور قابل توجهی بیشتر از زنان است (05/0>p). بالاترین حمایت اجتماعی در بین کارکنان بخش خصوصی و بازنشستگان و افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و بالاتر بود و نوع درمان از عوامل معنی‌دار در حمایت اجتماعی است (05/0>p) و حمایت اجتماعی با تاهل، سابقه ابتلا، ورزش و فعالیت بدنی و رژیم درمانی ارتباط معناداری ندارد.

نتیجه­ گیری

مطالعه حاضر نشان داد ویژگی‌های دموگرافیک مانند تحصیلات و نوع درمان ارتباط معناداری دارند، به طوری که بیماران با تحصیلات بالاتر و افرادی که از روش‌های مشارکتی درمان، رژیم درمانی و فعالیت بدنی استفاده می‌کنند، سواد سلامت بالاتر و توانایی بیشتری در بهره‌گیری از حمایت اجتماعی داشتند. با این حال، متغیرهای فردی دیگر شامل سن، جنسیت، وضعیت تأهل، شغل، سابقه ابتلا، ورزش کردن و مصرف سیگار تأثیر معناداری بر سواد سلامت و حمایت اجتماعی نداشتند.