به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایران، نگار حسن‌زاده، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، در پایان‌نامه خود با عنوان «تبیین تجارب زندگی با بیماران HIV مثبت از دیدگاه همسران آنها»، به تبیین تجارب کمتر دیده‌ شده در زندگی مشترک با افراد مبتلا به HIV پرداخت. استاد راهنمای این پایان نامه خانم دکتر طاهره دهداری (استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران) و استاد مشاور پایان نامه، خانم دکتر لادن عباسیان استاد تمام بیماری های عفونی و رییس مرکز تحقیقات ایدز بیمارستان امام خمینی (ره) تهران بودند.

این پژوهش کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته، تجربه همسرانی را بررسی کرده است که خود به HIV مبتلا نبوده‌اند، امّا زندگی مشترک با فرد مبتلا را تجربه کرده بودند.

یافته‌های این پژوهش در چهار مضمون اصلی دسته‌بندی شدند: «از شوک تا سازش با بیماری»، «بازتعریف زندگی مشترک در سایه HIV»، «زیستن در سایه انگ» و «عوامل تعدیل‌ کننده خطر در فرایند تصمیم‌گیری برای ازدواج با فرد مبتلا». این مضامین طیفی از واکنش‌های هیجانی پس از تشخیص بیماری و تلاش برای پذیرش شرایط جدید تا تصمیم‌گیری درباره تداوم زندگی مشترک، روابط جنسی، فرزندآوری و مواجهه با واکنش‌های تبعیض‌آمیز خانواده، جامعه و کادر درمان را دربر می‌گیرند.

از شوک اولیه تا تلاش برای پذیرش بیماری

نخستین مضمون، «از شوک تا سازش با بیماری»، به واکنش‌های همسران در مواجهه با تشخیص HIV و مسیر سازگاری با شرایط جدید می‌پردازد. این مضمون سه حوزه را دربر می‌گیرد: طوفان هیجانی در زمان تشخیص، واکنش‌های رفتاری از زمان تشخیص تا امروز و تلاش‌های مقابله‌ای برای رسیدن به پذیرش. بر این اساس، تجربه همسران به لحظه اطلاع از بیماری محدود نمی‌شود و چگونگی مواجهه آنها با این واقعیت در گذر زمان نیز مورد توجّه قرار گرفته است.

بازتعریف زندگی مشترک در سایه HIV

دومین مضمون، به تغییراتی می‌پردازد که ابتلا به HIV می‌تواند در تصمیم‌ها و ابعاد مختلف زندگی مشترک ایجاد کند. تصمیم به ادامه زندگی در برابر ترک رابطه، مدیریت روابط جنسی با توجّه به تعهد و محافظت، تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری در مرز امید و خطر و عوامل زمینه‌ساز تضعیف پیوند زناشویی، چهار طبقه این مضمون را تشکیل می‌دهند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که بررسی تجربه همسران مستلزم توجّه همزمان به روابط عاطفی، ملاحظات مرتبط با روابط جنسی و تصمیم‌های مهم زندگی خانوادگی است.

زیستن در سایه انگ و تبعیض

سومین مضمون، «زیستن در سایه انگ»، تجربه انگ مرتبط با HIV را در سه سطح بررسی می‌کند: انگ ساختاری و رفتارهای تبعیض‌آمیز کادر درمان، انگ اجتماعی و واکنش‌های تبعیض‌آمیز خانواده و اطرافیان و بازنمایی انگ HIV در رسانه‌ها. قرار گرفتن این سه حوزه در یک مضمون، نشان‌دهنده استیگما و انگ گسترده ای است که در جامعه در زمینه بیماری ایدز وجود دارد و سبب ایجاد مشکلات فراوان برای فرد مبتلا، همسر و خانواده او می گردد..

عوامل مؤثر بر تصمیم‌گیری برای ازدواج با فرد مبتلا

چهارمین مضمون، به عواملی اختصاص دارد که در فرایند تصمیم‌گیری برای ازدواج فرد منفی با فرد مبتلا به HIV ، نقش تعدیل‌ کننده خطر دارند. ویژگی‌های مثبت و جبران‌کننده همسر و زمینه‌های خانوادگی، دو طبقه این مضمون هستند. این بخش از یافته‌ها به نقش ویژگی‌های فردی و شرایط خانوادگی در شکل‌گیری تصمیم‌های مرتبط با ازدواج با افراد مبتلا به HIV می‌پردازد.

در مجموع، این پژوهش تجربه همسران افراد مبتلا به HIV را در ابعاد فردی، زناشویی و اجتماعی بررسی کرده است. نتایج این مطالعه بر اهمیت شناخت تجربه‌های همسران افراد مبتلا به HIV در شناسایی نیازها و چالش‌های آنها تأکید دارد. شناختی که می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات حمایتی متناسب با شرایط زوجین باشد.