روز جهانی بهداشت محیط امسال با شعاری معنادار برگزار می‌شود "بهداشت محیط؛ همگام با علم برای حفاظت از جوامع". شعاری که بیش از هر چیز بر یک واقعیت تأکید دارد: حفاظت از سلامت جامعه بدون حفاظت از محیط زندگی مردم امکان‌پذیر نیست.

بهداشت محیط، شاید در بسیاری از مواقع در سکوت و دور از نگاه عمومی فعالیت کند؛ اما بخش قابل توجهی از آنچه سلامت روزمره مردم را تضمین می‌کند، به همین تلاش‌های مستمر وابسته است؛ از پایش و تأمین آب سالم و کنترل کیفیت مواد غذایی گرفته تا مدیریت پسماند، کنترل آلاینده‌های محیطی و فراهم کردن محیط‌های سالم برای زندگی، تحصیل و کار.

اهمیت این مأموریت در شرایط بحران بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌شود. تجربه بحران‌های اخیر نشان داد که در کنار حفظ جان انسان‌ها و ارائه خدمات درمانی، پیشگیری از شکل‌گیری بحران‌های ثانویه محیطی نیز ضرورتی انکارناپذیر است. اختلال در تأمین آب سالم، مدیریت پسماند، دفع بهداشتی فاضلاب، کنترل مواد غذایی و مواجهه با آلاینده‌های هوا و محیط می‌تواند سلامت جوامع را بیش از پیش در معرض تهدید قرار دهد.

در چنین شرایطی، متخصصان و کارشناسان بهداشت محیط در کنار سایر گروه‌های نظام سلامت، مسئولیتی مهم بر عهده دارند؛ مسئولیتی که از پایش و شناسایی مخاطرات آغاز می‌شود و تا پیشگیری، کنترل و مدیریت پیامدهای محیطی بحران ادامه می‌یابد. این نقش نشان می‌دهد که بهداشت محیط صرفاً مجموعه‌ای از اقدامات نظارتی نیست، بلکه بخشی از ظرفیت پیشگیرانه آمادگی، پاسخ و بهبود در نظام سلامت برای حفاظت از جامعه در شرایط عادی و بحرانی است.

از سوی دیگر، تجربه بحران‌ها بار دیگر ضرورت تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد و دانش علمی را برجسته می‌کند. مخاطرات محیطی مرزهای اداری و جغرافیایی نمی‌شناسند و پیامدهای آن‌ها می‌تواند فراتر از یک شهر یا یک منطقه گسترش یابد. از آلودگی هوا و آب گرفته تا مدیریت پسماند و سایر تهدیدهای محیطی، مواجهه مؤثر با این چالش‌ها نیازمند دانش، پایش مستمر، آمادگی و همکاری میان‌بخشی است.

شعار امسال، از همین منظر، تنها یک عنوان مناسبتی نیست؛ بلکه یادآور مسئولیتی حرفه‌ای است: علم باید به تصمیم و تصمیم باید به اقدام برای حفاظت از سلامت مردم تبدیل شود. دانشگاه‌ها نیز در این مسیر نقشی اساسی دارند؛ چرا که تربیت نیروی انسانی متخصص، تولید شواهد علمی و تبدیل یافته‌های پژوهشی به راهکارهای اجرایی، از مهم‌ترین ابزارهای ارتقای سلامت محیط است.

روز جهانی بهداشت محیط، فرصتی است برای قدردانی از تلاش اساتید، کارشناسان، دانشجویان و کارکنانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند و همچنین یادآوری این نکته که محیط سالم، زیربنای جامعه سالم است.

بیایید با تکیه بر علم، همدلی و مسئولیت‌پذیری، برای ساختن محیط‌هایی سالم‌تر، ایمن‌تر و پایدارتر تلاش کنیم؛ از دانشگاه و محیط آموزشی گرفته تا جامعه و محیط زندگی مردم.

روز جهانی بهداشت محیط بر تمامی تلاشگران این عرصه گرامی باد.